روز جهانی آلزایمر: بیایید ببینیم تو جستجو برای پیدا کردن درمان، چقدر پیشرفت کردیم

بعد از دهه‌ها تحقیق ناموفق، دو تا داروی جدید و یه آزمایش خون پیشگامانه، تازگی به بیماران آلزایمر امید دادن که می‌تونن با این بیماری ناتوان‌کننده بجنگن؛ ولی هنوز سوال‌هایی در مورد کارایی اینا وجود داره.

هنوز هیچ راهی هم برای درمان آلزایمر پیدا نشده؛ بیماری‌ای که حدود ۷۰ درصد موارد زوال عقل تو دنیا رو شامل می‌شه و یکی از دلایل اصلی مرگ و میر بین سالمندانه.

به مناسبت روز آلزایمر، این چیزاییه که باید در مورد پیشرفت‌های جدید برای پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری بدونید.

داروهای جدید چقدر مؤثرن؟

دهه‌هاست که میلیاردها دلار برای پیدا کردن درمانی برای بیماری آلزایمر خرج شده، ولی این تلاش‌ها سرسختانه به جایی نرسیدن؛ حداقل تا همین اواخر.

داروی دونانمب شرکت Eli Lilly و لکانمب شرکت‌های Biogen و Eisai اولین درمان‌هایی هستن که ثابت شده به طور قابل توجهی پیشرفت آلزایمر رو کند می‌کنن.

اما این درمان‌های گرون‌قیمت، تأثیرشون خیلی کمه و فقط برای بیمارایی که تو مرحله اولیه بیماری هستن، کار می‌کنن. عوارض جانبی جدی‌ای هم می‌تونن داشته باشن، از جمله خونریزی مغزی که بالقوه کشنده است.

این موضوع باعث شده بحثی در بگیره که آیا فواید این داروها به خطراتشون می‌ارزه یا نه و همین باعث شده نهادهای نظارتی بهداشتی کشورها موضع‌های مختلفی بگیرن.

لکانمب، که با نام تجاری Leqembi فروخته می‌شه، تو خیلی از کشورها از جمله آمریکا تأیید شده.

ولی مسئولای بهداشت فرانسه به سیستم بیمه دولتی توصیه کردن که هزینه این دارو رو پوشش نده.

اینا هم راه سرویس بهداشت دولتی انگلیس رو رفتن که نهاد نظارتی هزینه‌هاش امسال گفت که هر دو تا داروی جدید آلزایمر با توجه به قیمتشون، فواید کافی رو نشون ندادن.

تشخیص زود هنگام چطور؟

یه بحث دیگه که تحقیقات آلزایمر رو به هم ریخته—و اونم باعث یه شکاف رو به رشد بین اروپا و آمریکا شده—حول اینه که چطور این بیماری رو تشخیص بدیم.

روش استاندارد تشخیص آلزایمر نیاز به یه نمونه‌برداری دردناک و گرون‌قیمت از مایع نخاعی داشته، که می‌تونه باعث بشه بعضی از بیمارای پرخطرتر از دور خارج بشن.

ولی تازگی یه آزمایش خون ساده ساخته شده که «نشانگرهای زیستی» این بیماری رو تشخیص میده.

مقامات آمریکایی از ماه می این آزمایش رو تأیید کردن، ولی اروپا هنوز هیچ آزمایش خون آلزایمر رو تأیید نکرده. یکی از این آزمایش‌ها موضوع یه کارآزمایی بالینی ملیه که تازگی تو انگلیس شروع شده.

سوال اینه که آیا آزمایش خون به تنهایی هیچوقت برای تشخیص مطمئن این بیماری کافی خواهد بود یا نه.

پارسال، انجمن غیرانتفاعی آلزایمر آمریکا معیارهای خودش رو تغییر داد و گفت که نشانگرهای زیستی به تنهایی کافی هستن.

ولی تو اروپا، اکثر متخصص‌ها فکر می‌کنن که هنوزم به یه معاینه بالینی کامل برای تأیید زوال شناختی و عملکردی یه نفر نیاز هست.

ادو ریچارد، متخصص مغز و اعصاب هلندی، به خبرگزاری فرانسه گفت که خیلی از بیمارایی «که نشانگرهای زیستی غیرطبیعی دارن، هیچوقت دچار زوال عقل نمی‌شن».

ریچارد همچنین به دو تا داروی جدید آلزایمر هم شک داره.

این دو تا موضوع به هم ربط دارن، چون طرفدارای این داروها معتقدن که اگه بشه بیماری رو قبل از ظاهر شدن علائم قابل توجه تشخیص داد، می‌تونه تأثیر درمان‌ها رو بیشتر کنه.

آیا می‌شه از آلزایمر جلوگیری کرد؟

یه زمینه‌ای که همه روش توافق دارن، اینه که چه چیزایی آدما رو بیشتر در معرض خطر ابتلا به آلزایمر و به طور کلی زوال عقل قرار میده.

طبق یه بررسی تخصصی که پارسال تو مجله لنست چاپ شد، نزدیک به نصف همه موارد به عواملی مثل چاقی، سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، بی‌تحرکی و کاهش شنوایی ربط دارن.

تحقیقات روز به روز بیشتری دارن سعی می‌کنن مشخص کنن که آیا برنامه‌هایی که آدما رو به ورزش کردن و بهتر غذا خوردن تشویق می‌کنن، برای مبارزه با آلزایمر مؤثر هستن یا نه.

ولی ریچارد گفت که تا حالا کارآزمایی‌های کنترل‌شده تصادفی «که این عوامل خطر رو هدف قرار دادن، تأثیرات محدود تا هیچ رو روی زوال شناختی یا زوال عقل نشون دادن».

یه تحقیق جدید تو مجله JAMA نشون داد که زوال شناختی بیماران آلزایمر بعد از دو سال حمایت شدید برای سالم‌تر بودن، یه کم کند شده.

سیسیلیا سامیری، اپیدمیولوژیست فرانسوی، این ماه تو یه کنفرانس اعتراف کرد که برای آدمایی که از آلزایمر رنج می‌برن و خانواده‌هاشون، این نوع پیشرفت ممکنه خیلی به چشم نیاد.

ولی سامیری گفت، در مقایسه با وضعیتی که فقط چند سال پیش داشتیم، «این خودش یه پیشرفت بزرگه».

اون گفت که معتقده فقط کارآزمایی‌هایی که ۱۰ تا ۱۵ سال طول بکشن، می‌تونن واقعاً نشون بدن که اینجور مداخلات چقدر می‌تونن در برابر بیماری‌های طولانی‌مدتی مثل آلزایمر مؤثر باشن.

لينک منبع